Buitenland

China kweekt niet-dodelijke kogelvis en die slaat aan als delicatesse

Wilde kogelvis eten is als Russisch roulette. Vorige week nog kwamen twee Indonesiërs door het gif van de vis om het leven. In China hebben ze daar iets op gevonden, waardoor kogelvis opnieuw een populaire - en legale - delicatesse is.

In het wild bevatten de vissen het uiterst giftige stofje tetrodotoxine. Dat is afkomstig uit algen die in de garnalen zitten die door kogelvissen worden gegeten. In Chinese kweekbassins hebben de pufferfish (de Engelse naam voor kogelvis) een ander dieet, waardoor ze zonder gevaar eetbaar zijn.

Verbod opgeheven

Dankzij de kweekinnovatie werd in 2016 het verbod op de verkoop van kogelvis in China opgeheven. De delicatesse was 20 jaar lang te gevaarlijk voor consumptie. Volgens Chinese media openen nu steeds meer kogelvisrestaurants hun deuren. Het zijn er inmiddels zeker 15, waarvan het leeuwendeel in de hoofdstad Peking staat.

Swipe om te zien hoe de ballonachtige vis vanuit de kwekerij op een bord beland in een van de speciale restaurants:

Er zijn ruim honderd verschillende soorten kogelvissen. Daarvan mogen er slechts twee worden gekweekt in China. In Japan staan 20 verschillende soorten op het menu. Fugu, zoals de vis daar heet, mag alleen door koks met een speciale vergunning worden bereid. Een fout bij het schoonmaken kan namelijk fataal zijn.

Stonede dolfijnen

Niet alleen mensen zijn verzot op kogelvis. Dolfijnen gebruiken het beestje om stoned te worden. In angstsituaties maakt een kogelvis een giftig stofje aan, dat in lage concentraties verdovend werkt voor dolfijnen.

In deze video van de BBC zie je hoe dolfijnen hier dankbaar gebruik van maken:


Lees verder...

Buitenland

Duitse zenuwen om dreigende importheffingen op auto's

Zijn Europese auto's een gevaar voor de nationale veiligheid van de Verenigde Staten? Volgens verschillende mediaberichten is dat precies wat er in een rapport staat van het Amerikaanse ministerie van Economische Zaken. Officieel is dit nog niet bevestigd, maar volgens de Duitse krant Handelsblatt ligt het rapport al bij president Trump op z'n bureau.

De Duitse regering en de auto-industrie maken zich zorgen. Zij zijn bang dat Trump dit rapport gaat gebruiken om de importheffingen op Europese auto's te verhogen tot wel 25 procent.

Ook bondskanselier Merkel liet zich er dit weekend op de veiligheidsconferentie in München al over uit. Ze noemt de dreigende beslissing schrikbarend. "Wij zijn trots op onze auto's. Dat mogen we ook zijn", aldus de bondskanselier.

Merkel wijst erop dat de Duitse auto-industrie ook heel veel werkgelegenheid creëert in de VS. In 2018 waren in de Amerikaanse fabrieken van Duitse automerken 118.000 mensen werkzaam. "De grootste fabriek van BMW staat in South Carolina, niet in Beieren."

Hard getroffen

De impact van hoge importheffingen zou in heel Europa voelbaar zijn. Naar inschatting van de Europese Commissie wordt er jaarlijks 50 miljard aan auto's en auto-onderdelen naar de VS geëxporteerd. Vooral autoland Duitsland zal hard getroffen worden. Ook al behelst de export van Duitse auto's naar Amerika maar 10 procent van de hele productie, het gaat om de auto's in het hogere segment, dus is er wel veel geld mee gemoeid. Volgens de invloedrijke economische denktank IfO kan de import tot de helft teruglopen.

Dat Europese auto's op de Amerikaanse wegen Trump een doorn in het hoog zijn, is geen geheim. Eerder beklaagde hij zich over het grote aantal BMW's op Fifth Avenue in New York. Over hogere invoertarieven twitterde hij eerder al:

Met spanning wordt nu afgewacht wat Trump met het rapport gaat doen. Hij heeft daarvoor 90 dagen. Mocht hij de importheffingen echt omhoog gooien, betekent dat een escalatie van het handelsconflict tussen de VS en Europa. De Europese Commissie wil in dit stadium nog niet op de berichten reageren, maar heeft al wel een lijst met tegenmaatregelen klaarliggen.


Lees verder...

Buitenland

Top in Israël afgeblazen na rel om WO II-uitspraken

Een top van Israël met vier Midden-Europese landen in Jeruzalem is afgeblazen na uitspraken van de Israëlische premier Netanyahu en zijn minister van Buitenlandse Zaken over de rol van Polen in de Tweede Wereldoorlog. Minister Katz zei, op de dag dat hij werd aangesteld als minister, dat "Polen hebben gecollaboreerd met de nazi's". Daarbij citeerde hij oud-premier Shamir die ooit zei dat Polen "het antisemitisme met de paplepel ingegoten hebben gekregen".

Daarop trok de Poolse premier zijn delegatie terug en werd de top geannuleerd. De premiers van Hongarije, Slowakije en Tsjechië, de drie andere leden van de zogeheten Visegrad-groep, zullen nu bilaterale ontmoetingen met de Israëlische regering hebben.

Netanyahu had de top nog geroemd als een belangrijke stap om de banden met deze landen aan te halen. De landen zouden een bondgenoot kunnen zijn op het internationale toneel, waar Israël veel kritiek krijgt over het optreden in de bezette Palestijnse gebieden.

De rel begon overigens met een opmerking van Netanyahu. In The Jerusalem Post verkondigde hij vorige week dat "Polen samenwerkten met de nazi's", als reactie op een suggestie van de krant dat hij historische gebeurtenissen zou afzwakken. Netanyahu was naar eigen zeggen verkeerd geciteerd. Hij sprak niet over de Polen of het land Polen, maar bedoelde collaborateurs onder de Poolse bevolking, benadrukte hij.

De Poolse overheid, die vrijdag de Israëlische ambassadeur op het matje riep, vond dat geen bevredigende verklaring. Premier Morawiecki besloot niet zelf naar Israël te gaan, maar zijn minister van Buitenlandse Zaken te sturen. Na Katz' uitspraken trok ook die laatste zich terug. Op sociale media reageren Polen op de uitspraken van de Israëlische politici onder de hashtag #saynotoracism.

Holocaust-wet

De Poolse rol in de Holocaust ligt zeer gevoelig in Polen. Vorig jaar werd een wet aangenomen die verbiedt om te suggereren dat Polen medeschuldig is aan de Jodenvervolging. Het is verboden te spreken van "Poolse concentratiekampen". Kampen als Auschwitz, Treblinka en Sobibor waren Duitse kampen op bezet Pools grondgebied, wordt benadrukt. In eerste instantie maakte de Holocaust-wet celstraffen mogelijk, later werd het afgezwakt naar een verbod waar geen straf op staat.

Voor de Tweede Wereldoorlog woonde in Polen de grootste Joodse gemeenschap ter wereld. Van de naar schatting 3,3 miljoen Joden werden er 3 miljoen vermoord. Ook zo'n 3 miljoen andere Polen vonden de dood.


Lees verder...

Buitenland

De Engelse stem van Islamitische Staat is gepakt en spreekt: 'Ik heb geen spijt'

Bijna zes jaar lang was hij de Engelse stem van Islamitische Staat. Talloze propagandafilms en executievideo's voorzag hij van commentaar, maar het lukte de autoriteiten nooit om een naam te vinden bij de stem. Nu is hij gepakt.

De man met een duidelijk Noord-Amerikaans accent was in 2014 voor het eerst te horen in de 55 minuten durende propagandafilm Flames of War. Daarin werden de bedoelingen van IS met veel retoriek, wapengeweld, explosies en executies duidelijk gemaakt. Het was de eerste keer dat de terreurgroep met zo'n productie naar buiten kwam.

Vorige maand werd een Canadees genaamd Mohammed Khalifa gevangengenomen in Syrië. In een interview met The New York Times vertelt hij dat hij de voice-over is die in veel filmpjes en audioboodschappen van IS is te horen. "Ik heb geen spijt."

Drie verschillende forensische geluidsonderzoekers hebben de stem van Khalifa vergeleken met de stem in de IS-video's. Allemaal komen ze tot de conclusie dat het bijna niet anders kan dan dat hij de waarheid spreekt: Khalifa is de voice-over van IS.

IT'er in Toronto

De 35-jarige Mohammed Khalifa kwam naar eigen zeggen als kind met zijn ouders vanuit Saudi-Arabië naar Canada. Hij groeide op in Toronto en leerde daar Engels, met een Canadees accent. Tot zijn vertrek naar Syrië in 2013 werkte hij in Toronto in de IT.

Khalifa radicaliseert door het bekijken van online lezingen over de jihad. Een filmpje op YouTube met daarin Engelssprekende jihadisten overtuigt hem om naar Syrië te gaan. Het gaf hem het gevoel dat hij erbij zou kunnen horen.

Eenmaal in Syrië komt hij terecht bij een militante beweging die later overgaat in IS. Hij wordt gevraagd om te werken voor de media-afdeling van de terreurgroep. In eerste instantie alleen als vertaler, later gaat hij video's inspreken.

Zijn baas, Abu Muhammad al-Furqan die in 2016 omkomt bij een bombardement, bedenkt de inhoud van de video's. Hij wil dat er veel verschillende beulen met verschillende nationaliteiten te zien zijn, zodat niemand er bovenuit zou springen. "Het was niet de bedoeling dat we iemand beroemd zouden maken", zegt Khalifa. Een camerateam trok door het veroverde IS-gebied om potentiële beulen te scouten.

Hele scripts werden bedacht rondom executies. Die werden vervolgens gefilmd met verschillende camera's en drones. De beelden werden gemonteerd in het hoofdkwartier van de media-afdeling, niet ver buiten Raqqa. Khalifa zegt dat hij zelf nooit iets te maken heeft gehad met het maken van de beelden. "Ik was alleen de stem."

In eerste instantie werkte hij vanuit een professionele studio, maar die werd in 2014 gebombardeerd door de Amerikanen. Hierna trokken ze van huis naar huis in Raqqa. De aanwezigheid van burgers zou hen beschermen, zo was de gedachte.

De val van IS

Toen eenmaal het IS-gebied begon te krimpen, moest het mediateam vertrekken uit Raqqa. Het werk ging volgens Khalifa wel onverstoord door. In de weken voor hij gevangen werd genomen waren er volgens hem nog zo'n twintig mensen bezig met de mediatak van IS.

Vorige maand werd Khalifa opgepakt. Hij werkte naar eigen zeggen al een tijdje niet meer voor de media-afdeling. In plaats daarvan streed hij mee om het laatste land van IS te verdedigen. Uiteindelijk raakte hij gewond in een vuurgevecht en gaf hij zichzelf over. Wat hem nu te wachten staat is niet duidelijk.


Lees verder...

Buitenland

India wil CO2-uitstoot beperken, maar niet ten koste van groeiende middenklasse

De kinderen van Sandeep en Manu Sharma zijn door het dolle heen: het gezin gaat vandaag een nieuwe auto kopen. "Een heel grote, mooie auto", zegt zoon Madhav. Ze zullen niet het enige Indiase gezin zijn dat vandaag een auto koopt: alleen al in hoofdstad New Delhi komen er per dag ruim 1000 auto's bij op de weg, en in heel India 9000.

De familie Sharma maakt deel uit van de snel groeiende Indiase middenklasse. Doordat meer mensen meer te besteden hebben, stijgt ook de vraag naar energie. "In mijn kindertijd konden we ons dit soort dingen niet veroorloven. Mijn vader reed op een scooter, dus dit is een grote verandering", zegt vader Sandeep).

India is op dit moment een van de grootste uitstoters van broeikasgas ter wereld, met 6,6 procent. Maar per persoon is de uitstoot van India vijf keer lager dan die van Nederland. Toegang tot elektriciteit is volgens de Indiase regering noodzakelijk om mensen uit de armoede te halen.

Vijftig nieuwe steenkolenmijnen

De Indiase minister van Steenkolen kreeg eind januari een prijs, omdat onder hem miljoenen huishoudens voor het eerst werden aangesloten op stroom. "We zijn op de goede weg. Vijf jaar geleden waren we nog een land met 250 miljoen Indiase burgers zonder toegang tot stroom", zegt Piyush Goyal.

De minister zit wel in een enorme spagaat: voor de elektrificatie van dorpen werden in India ruim vijftig nieuwe steenkolenmijnen geopend. Tegelijkertijd moet hij aan de ambitieuze klimaatdoelen van het land werken. Nu wordt nog bijna 80 procent van alle stroom opgewekt uit steenkolen.

De energiebehoefte zal de komende tien jaar naar verwachting verdubbelen. "Door de aansluiting op stroom en de grotere vraag door de middenklasse is vermindering ook niet mogelijk", zegt onderzoeker Priyavrat Bhati. Volgens hem moet India daarom vooral inzetten op energieproductie waarbij zo min mogelijk CO2 vrijkomt.

"Indiase krachtcentrales produceren 10 tot 15 procent meer CO2 dan krachtcentrales in de VS of in Europa. Maar de overheid wil geen centrales sluiten vanwege de werkgelegenheid en de vraag naar stroom. Hoewel de vraag zal groeien, hoop ik dat de hogere kolenconsumptie wel afneemt."

India heeft zich als doel gesteld dat tegen 2030 40 procent van de stroomcapaciteit bestaat uit niet-fossiele bronnen. Onderzoeker Bhati vertelt dat er vorig jaar veel in zonne-energie is geïnvesteerd. "Het zou kunnen dat over tien jaar door opslagkosten en hernieuwbare energie extra kolencentrales niet levensvatbaar zijn. Dan geeft alleen de economische beslissing al de doorslag."

Terug naar de familie Sharma. Ze hebben een nieuwe auto uitgekozen in de showroom en gaan trots met hun nieuwe aankoop op de foto. "We zijn allemaal blij en voelen ons gezegend", zegt vader Sandeep. "We wilden graag een upgrade. We hebben al een auto, maar we wilden een tweede, grotere."

Hij wil het liefst dat er niet meer auto's bijkomen in India, vanwege de zware luchtvervuiling. Dat dat erg tegenstrijdig klinkt, ziet hij zelf ook in. "Natuurlijk heb ik zelf boter op m'n hoofd met deze nieuwe auto. Maar mijn kinderen lijden onder de luchtkwaliteit."

Bescherming van het milieu vindt hij daarom wel belangrijk. "Iedereen moet bijdragen aan een beter klimaat. Met wat speelruimte voor ontwikkelingslanden vanwege hun achterstand."


Lees verder...

Buitenland

Journalist Van der Aa: Marokko uitgezet om artikelen over migratie

Freelance journalist Gerbert van der Aa zegt Marokko te zijn uitgezet omdat hij werkte aan artikelen over migratie en de protesten in het Rifgebied. Van der Aa schrijft onder meer voor NRC en weekblad Elsevier. Hij is momenteel in de Spaanse enclave Melilla.

Van der Aa nam interviews af in het noordoosten van Marokko, waar veel Nederlandse Marokkanen vandaan komen. Hij zegt vorige week vrijdag te zijn opgepakt in de stad Nador. De Marokkaanse autoriteiten zouden hem daarna hebben verzocht naar Melilla te vertrekken. Hij zou in eerste instantie vandaag wel vanuit Marokko terug mogen vliegen naar Nederland.

Toen de journalist gisteren vanuit de Spaanse enclave wilde terugkeren naar Marokko, werd hij echter bij de grens tegengehouden. Hij kreeg te horen dat hij was uitgezet.

Journalisten geweerd uit Rifgebied

Van der Aa werkte zonder persaccreditatie in Marokko, omdat je die als buitenlandse journalist niet kunt krijgen. Hij zegt dat dat eerder nooit een probleem was, maar dat de Marokkaanse autoriteiten sinds enkele jaren het werk van buitenlandse journalisten onmogelijk maken.

Correspondent Willemijn de Koning bevestigt dat de persvrijheid sinds enkele jaren sterk is ingeperkt in Marokko, mede door de protesten in het Rifgebied. Vorig jaar werd ook NRC-journalist Koen Greven gevraagd het land te verlaten toen hij aan een verhaal werkte in Al Hoceima, de stad in het Rifgebied waar de afgelopen jaren grote protesten waren.

Correspondent De Koning heeft als inwoner van Marokko tot nu toe ieder jaar een persaccreditatie gekregen. Zij is, net als andere buitenlandse journalisten, ook weleens tegengehouden toen ze aan het werk was in het Rifgebied.


Lees verder...

Buitenland

India doodt brein achter aanslag Kashmir

India zegt dat het twee Pakistani heeft gedood die het brein zouden zijn achter de bomaanslag in Kashmir van vorige week. Bij de aanslag op een militair konvooi kwamen zeker 40 mensen om het leven.

Donderdag blies een zelfmoordterrorist zijn auto op tussen bussen met Indiase militairen in het Indiase gedeelte van Kashmir. De militante groep Jaish-e-Mohammed (JeM) heeft de verantwoordelijkheid voor de aanslag opgeëist.

India houdt aartsvijand Pakistan verantwoordelijk voor de aanslag, maar Pakistan ontkent. Volgens correspondent Aletta André is het begrijpelijk dat India naar Pakistan wijst, maar zijn er geen harde bewijzen. "JeM heeft de basis in het Pakistaanse gedeelte van Kashmir. Het voornaamste doel van de organisatie is om heel Kashmir bij Pakistan te laten aansluiten. Er is echter geen bewijs dat de dader in Pakistan is geweest of dat de explosieven er vandaan komen."

Wraak

De afgelopen dagen werden er al ruim twintig leden van JeM opgepakt. Vanochtend raakten Indiase militairen verwikkeld in een vuurgevecht bij een dorp in de buurt van de plek van de aanslag. Bij het vuurgevecht kwamen vier militairen om het leven en werden ook twee militanten gedood. Volgens India zitten de twee achter de aanslag van donderdag.

Een van de twee mannen zou een paar maanden geleden de grens met India zijn overgestoken. Hij staat bekend als een vertrouweling van leider van JeM.

De spanning tussen India en Pakistan is na de aanslag verder opgelopen. Dit weekend waren er in India demonstraties waarin de betogers eisten dat de Indiase regering wraak neemt. Volgens Aletta André wil de Indiase regering Pakistan economisch isoleren. Ze betwijfelt of dit gaat lukken. "Vooral China investeert momenteel in Pakistan. De Chinezen hebben niet aangegeven dat ze hiermee willen stoppen."

Grote druk

Binnenkort zijn er verkiezingen in India en premier Modi staat onder grote druk om hard op te treden tegen Pakistan. "Mensen willen een sterke reactie zien, maar het is de vraag wat er militair gedaan kan worden. In het grensgebied ligt veel sneeuw. Twee jaar geleden hebben ze na een aanslag wel een klein groepje militairen de grens over gestuurd voor een paar gerichte acties tegen Pakistaanse doelen. Misschien dat ze zoiets weer doen", zegt André.

Sinds de onafhankelijkheid van India en Pakistan in 1947 hebben beide landen een deel van Kashmir in handen. India en Pakistan hebben twee keer oorlog gevoerd over de regio, de laatste keer in 1965.


Lees verder...

Buitenland

Zeven Labour-parlementariërs stappen uit de partij

Zeven Labour-parlementariërs stappen uit de partij omdat ze het niet eens zijn met de koers van Labourleider Jeremy Corbyn. Ze vinden dat hij en de partij onvoldoende afstand nemen van antisemitisme, ook zijn ze het niet eens met zijn brexitstrategie. Dat hebben de parlementsleden op een persconferentie bekendgemaakt.

De groep vindt dat Corbyn te veel vasthoudt aan "ouderwetse politiek" waarin het partijbelang boven het landsbelang wordt gesteld. Corbyn heeft "teleurgesteld" gereageerd op het besluit. "Ze vinden bijvoorbeeld dat hij de brexit faciliteert, in plaats van dat hij zich hardmaakt voor een nieuw referendum", zegt correspondent Suse van Kleef.

De Labourfractie in het Britse parlement telt na het vertrek van de zeven nog 249 leden. De zeven gaan niet verder als een nieuwe partij, maar zullen deelnemen aan het parlement als "De Onafhankelijke Groep".

Pijnlijk

Luciana Berger, een van de onafhankelijken, licht op de persconferentie het besluit toe. Ze noemt het "een moeilijke en pijnlijke, maar noodzakelijke beslissing".

Berger, die joods is, zegt dat Labour "institutioneel antisemitisch" is geworden. Corbyn zelf staat bekend als uitermate kritisch tegenover Israël. Ook heeft hij in het verleden sympathie getoond voor terreurbewegingen als Hamas en Hezbollah. Op een parlementsbijeenkomst in 2009 noemde hij hen "vrienden", al kwam hij daar in 2016 van terug. Speeches van door Israël veroordeelde terroristen op een evenement in Qatar in 2012 beschreef hij als "fascinerend".

Ook zouden Labour-leden zich herhaaldelijk antisemitisch hebben uitgelaten op bijeenkomsten en sociale media. Hun uitingen worden onderzocht door de politie. "Er was zelfs een bijeenkomst waar de Holocaust ter discussie werd gesteld", zegt correspondent Van Kleef. "Dat faciliteert Corbyn omdat hij er te weinig afstand van neemt, vinden critici."

Op een persconferentie lichtten de Labour-parlementariërs hun besluit toe:

Berger zegt zich hier diep voor te schamen. Chris Leslie, een van de andere opgestapte parlementariërs, vindt dat zijn oude partij is "gekaapt" door extreemlinks.

Een ander, Mike Gapes, is er naar eigen zeggen "ziek van dat Labour nu een racistische partij is geworden". Hij vindt dat Labour aan de verkeerde kant staat in veel internationale kwesties, variërend van Rusland tot Syrië.


Lees verder...

Buitenland

Britse commissie: Facebook-top 'digitale misdadigers'

Groot-Brittannië moet een gedragscode invoeren voor socialemediabedrijven als Facebook. Dat schrijft een onderzoekscommissie van het Britse parlement in een rapport. De commissie noemt de top van Facebook in het rapport "digitale misdadigers".

De commissie deed anderhalf jaar onderzoek naar de rol van Facebook bij het verspreiden van nepberichten. Ook het schandaal rond Cambridge Analytica werd onder de loep genomen. Facebook deelde zonder toestemming de gegevens van miljoenen gebruikers met dat databedrijf. De gegevens werden doorverkocht aan politieke campagnes.

Volgens de onderzoekers heeft Facebook met opzet de privacy- en de mededingingsregels overtreden. Het bedrijf maakt daarbij misbruik van de dominante positie. "Ze komen tot de conclusie dat Facebook winst nog altijd belangrijker vindt dan de veiligheid van de gebruikers. Daarmee zou ook de democratie gevaar lopen", legt correspondent Tim de Wit uit.

Strengere regels

In het rapport staat dat er veel strengere regels moeten komen voor bedrijven als Facebook. De huidige wetgeving is niet toereikend genoeg om buitenlandse invloed, zoals bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen en het referendum over de brexit, te voorkomen.

"De commissie vindt dat Facebook veel meer verantwoordelijkheid moet nemen en wil dat er een onafhankelijke toezichthouder wordt aangesteld die controleert of de informatie klopt", vertelt Tim de Wit.

De commissie stelt verder dat Facebook het onderzoek heeft gefrustreerd. Vooral topman Mark Zuckerberg krijgt ervan langs. Hij weigerde tot drie keer toe om voor de commissie te verschijnen om uitleg te geven. Zuckerberg stuurde een jonge medewerker om de vragen te beantwoorden.

Boete van 20 miljoen euro

Facebook zegt in een reactie dat er wel is meegewerkt aan het onderzoek en dat er in de tussentijd al veel veranderingen zijn doorgevoerd. Het bedrijf laat verder weten open te staan voor nieuwe regelgeving.

Om bedrijven als Facebook aan te pakken kijkt de Britse commissie volgens Tim de Wit nadrukkelijk naar Duitsland. "Daar is een wet aangenomen waarin bedrijven 24 uur de tijd krijgen om nepnieuws te verwijderen. Anders krijgen ze een boete die kan oplopen tot 20 miljoen euro. Dat spreekt de onderzoekscommissie wel aan."


Lees verder...

Buitenland

Knoops over terugnemen IS-strijders: 'Nederland kan nu moed en durf tonen'

Honderden gevangenen die jarenlang vastzitten zonder uitzicht op een proces. En niemand die ze wil hebben. Het is een schrikbeeld voor hoogleraar internationaal recht Geert-Jan Knoops. Hij vreest dat IS-strijders die nu in kampen vastzitten hetzelfde lot staat te wachten als de honderden mensen die de Amerikaanse gevangenis Guantánamo Bay hebben bevolkt (en de tientallen die er nog steeds zitten).

De Amerikaanse president Trump vroeg gisteren Europese landen als Groot-Brittannië en Nederland om gevangengenomen IS-strijders uit hun land op te nemen en te berechten. Maar die landen zitten daar niet echt op te wachten, omdat ze bang zijn voor de gevolgen.

Geneefse Conventie

"Er moet geen tweede Guantánamo Bay ontstaan. Nederland heeft destijds ook nauwelijks verantwoordelijkheid genomen ten aanzien van gevangenen die daar jarenlang zonder proces hebben vastgezeten", stelt Knoops, die zelf een Guantanámo-gevangene heeft bijgestaan als advocaat.

Hij hekelt die opstelling, vooral omdat Nederland en andere Europese landen, hebben deelgenomen aan de strijd tegen IS. Ons land leverde materieel aan Syrische groeperingen en Nederlandse F-16's bombardeerden doelen in Syrië en Irak.

"Volgens de Geneefse Conventie is het van belang dat je vijanden een eerlijk proces krijgen", legt Knoops uit in het NOS Radio 1 Journaal. "Je kan niet zeggen: we zijn bang voor de gevolgen als wij strijders opnemen, we kijken weg." Nederland moet dus op zijn minst meedenken over een oplossing, vindt de hoogleraar.

Trump zegt dat er op dit moment 800 IS-strijders uit Europa vastzitten in gevangenenkampen in de regio. Als de landen ze niet opnemen, is er volgens hem geen goed alternatief.

Knoops: "Europa had geen exit-strategie voorafgaand aan de interventie in Syrië en Irak. Terwijl je op je vingers kan natellen dat je krijgsgevangenen gaat maken. Waarom is daar niet over nagedacht?"

De reden van landen om geen strijders terug te nemen is vooral de vrees voor aanslagen. Het is moeilijk om iemand te veroordelen voor daden gepleegd in een oorlogsgebied ver weg. En als een strijder niet wordt veroordeeld, staat hij op straat, in zijn land van herkomst.

Knoops kan daar kort over zijn. "Er kunnen gevolgen zijn na een berechting, veroordeling of strafoplegging. Dat kunnen politiek ongewenste gevolgen zijn, maar dat neemt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van internationaal recht niet weg."

Volgens de hoogleraar ligt hier juist een kans voor ons land. "Nederland staat altijd voorop als het gaat om wijzen naar andere landen in verband met mensenrechten. Nou, dit is een moment waarop Nederland een keer moed en durf kan tonen."

Maar in Nederland is het kabinet vooralsnog niet actief van plan IS-strijders terug te halen. Wel onderzoekt minister Grapperhaus van Justitie de mogelijkheid om Nederlandse vrouwelijke Syriëgangers en hun kinderen terug te laten keren.

Ook andere Europese landen worstelen met de kwestie: Frankrijk ziet de strijders als "vijanden" van het land, maar de overheid bereidt zich wel voor om zo'n vijftig jihadisten en hun gezinnen terug te halen. Het Verenigd Koninkrijk weigert vooralsnog jihadisten terug te nemen en ook Duitsland lijkt terughoudend.

Lees hier meer over de opstelling van verschillende landen.

Later vandaag komen in Brussel alle Europese ministers van Buitenlandse Zaken bijeen. De terugkeer van jihadisten wordt dan besproken.


Lees verder...